در جرایم مقید به نتیجه، قصد یا علم به نتیجه هم باید احراز شود؟
خلاصه
بله. در جرایم عمدی علاوه بر علم به موضوع، قصد رفتار مجرمانه احراز می‌شود و در جرایم منوط به نتیجه، قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز باید محرز باشد.
۱ گره کجاست؟
گره اینجاست: برای جرم مقید، قصد «رفتار» به تنهایی کافی نیست.
در تحقق جرایم عمدی، علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم، باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز شود. در جرایمی که وقوع آنها به تحقق نتیجه منوط است، قصد نتیجه یا علم به وقوع آن هم باید ثابت شود (مادهٔ ۱۴۴). یعنی مثلاً در قتل عمدی، قصد رفتار و قصد یا علم به مرگ لازم است. تحقق جرایم غیرعمدی هم منوط به احراز تقصیر است (مادهٔ ۱۴۵).
۲ متن ماده با قیود
مواد ۱۴۴ و ۱۴۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲
ماده ۱۴۴: در تحقق جرایم عمدی علاوه بر علم مرتکب به موضوع جرم، باید قصد او در ارتکاب رفتار مجرمانه احراز گردد. در جرایمی که وقوع آنها بر اساس قانون منوط به تحقق نتیجه است، قصد نتیجه یا علم به وقوع آن نیز باید محرز شود.
ماده ۱۴۵: تحقق جرایم غیر عمدی، منوط به احراز تقصیر مرتکب است. در جنایات غیر عمدی اعم از شبه عمدی و خطای محض مقررات کتاب قصاص و دیات اعمال می‌شود. تبصره- تقصیر اعم از بی‌احتیاطی و بی‌مبالاتی است. مسامحه، غفلت، عدم مهارت و عدم رعایت نظامات دولتی و مانند آنها، حسب مورد، از مصادیق بی‌احتیاطی یا بی‌مبالاتی محسوب می‌شود.
عبارت‌های رنگی، قیدهای تعیین‌کنندهٔ حکم‌اند.
گزینهٔ دام می‌گوید «در جرم مقید فقط قصد رفتار کافی است و نتیجه شرط جدایی است». مادهٔ ۱۴۴ قصد نتیجه یا علم به آن را هم لازم می‌داند.
۳ تک‌تست
طبق مادهٔ ۱۴۴ قانون مجازات اسلامی، در جرم عمدی منوط به نتیجه، چه چیزی علاوه بر قصد رفتار باید احراز شود؟