در نظام ثبتی، دولت چه کسی را مالک میشناسد؟
خلاصه
فقط کسی که ملک به نام او ثبت شده، یا کسی که ملک به او منتقل شده و انتقال در دفتر املاک ثبت شده، یا وارث رسمی. انتقال ملک ثبتشده باید با سند در دفتر اسناد رسمی ثبت شود.
۱ گره کجاست؟
گره اینجاست: «مالک رسمی» مفهومی ثبتی است، نه فقط تصرف یا سند عادی.
همین که ملکی در دفتر املاک به ثبت برسد، دولت فقط کسی را مالک میشناسد که ملک به نام او ثبت شده یا ملک به او منتقل شده و انتقال در دفتر املاک به ثبت رسیده، یا ملک از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد. در ارث، ملک وقتی به نام وراث ثبت میشود که وراثت و انحصار آنان محرز و در سهمالارث توافق باشد، یا حکم نهایی صادر شده باشد (مادهٔ ۲۲). دربارهٔ انتقال تمام یا قسمتی از ملک ثبتشده و واگذاری حق نسبت به عین آن، و نیز عمری و رقبی و سکنی و انتقال منافع بیش از سه سال، سند معامله باید در دفتر اسناد رسمی ثبت شود و خلاصه آن در دفتر املاک ذیل صورت ثبت ملک قید گردد (مادهٔ ۲۶).
۲ متن ماده با قیود
مواد ۲۲ و ۲۶ قانون ثبت اسناد و املاک
ماده ۲۲: همین که ملکی مطابق قانون در دفتر املاک به ثبت رسید دولت فقط کسی را که ملک به اسم او ثبت شده و یا کسی را که ملک مزبور به او منتقل گردیده و این انتقال نیز در دفتر املاک به ثبت رسیده یا اینکه ملک مزبور از مالک رسمی ارثاً به او رسیده باشد مالک خواهد شناخت. در مورد ارث هم ملک وقتی در دفتر املاک به اسم وراث ثبت میشود که وراثت و انحصار آنها محرز و در سهمالارث بین آنها توافق بوده و یا در صورت اختلاف حکم نهائی در آن باب صادر شده باشد. تبصره- حکم نهایی عبارت از حکمی است که به واسطه طی مراحل قانونی و یا به واسطه انقضاء مدت اعتراض و استیناف و تمیز دعوائی که حکم در آن موضوع صادر شده از دعاوی مختومه محسوب شود.
ماده ۲۶: در مورد انتقال تمام یا قسمتی از ملک ثبت شده و یا واگذاری حقی نسبت به عین آن ملک و همچنین در مورد عمری و رقبی و سکنی و معاملات راجع به انتقال منافع ملک برای مدتی بیش از سه سال به ترتیب ذیل عمل خواهد شد. سند معامله در دفتر اسناد رسمی یا دفتر معاملات غیرمنقول ثبت و خلاصه آن در دفتر املاک ذیل صورت ثبت ملک قید میشود و به همین طریق خلاصه کلیه انتقالات در دفتر املاک به ترتیب تاریخ، ذیل یکدیگر به ثبت خواهد رسید. شرایط و ترتیب ثبت خلاصه انتقالات در دفتر املاک و تجدید اوراق مالکیت بهموجب نظامنامه وزارت عدلیه معین خواهد شد.
عبارتهای رنگی، قیدهای تعیینکنندهٔ حکماند.
گزینهٔ دام میگوید «خریدار با سند عادی و تصرف، مالک رسمی است». مادهٔ ۲۲ مالکیت رسمی را به ثبت انتقال در دفتر املاک مرتبط میکند.
۳ تکتست
کسی ملک ثبتشدهای را با سند عادی خریده و تصرف کرده است. از نظر قانون ثبت، دولت او را چگونه میشناسد؟